Ana Sayfa / Eğitim / Tırnak İşareti Nasıl Kullanılır?

Tırnak İşareti Nasıl Kullanılır?

Tırnak İşareti Nasıl Kullanılır?

Tırnak İşareti Nasıl Kullanılır?

Yazı dilinde anlatılmak istenileni doğru bir halde anlatabilmek için noktalama işaretlerinin doğru kullanımı önemlidir. Cümlede anlam kaymasının önüne geçen noktalama işaretleri okuyucu açısından da kolaylık sağlar. Nokta, virgül, sual işareti, ünlem, kesme işareti ve çeşitli noktalama işaretleri belli görevlerle metin içinde bütünlüğü sağlayıcı etmenlerdendir. Noktalama işaretleri içinde yer edinen tırnak işareti (“”), daha oldukça alıntılarda ve vurgulanmak istenen yerlerde kullanılmak suretiyle cümle içinde çeşitli etkilere haizdir.

1) Kişilerden ya da başka metinlerden direkt aktarılan cümleleri belirtmek amaçlı kullanılır.

Örnek:

  • “Dünyadaki uyumsuzluk neyseki sayısal bir uyumsuzluğa benziyor.” der Kafka.
  • Aristoteles, tragedyanın tanımını yaparken, “acıma ve korku duygularını uyandırmak suretiyle bu duyguların arınmasını sağlar.” diyor. (Berna Moran, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri)

2) Cümle içinde vurgulanmak istenen sözler tırnak içinde yer alır.

Örnek:

  • … Şunu da ekleyelim ki, “ görme ve duyma duyularıyla koşullu” bireysel yaşantı biçimleri bile toplumsal gelişmenin haricinde ortaya çıkamazlar. (Ernst Fischer, Sanatın Gerekliliği)
  • … Esasen “fert” kelimesi, eskiden “bölünemez” anlamına geliyor ve bireylerin daha geniş bir bağlamdan koparılamayacağına işaret ediyordu. (T. Eagleton, Edebiyat Nasıl Okunması mümkün)

3) Metin içinde yer edinen bazı hususi isimlere dikkat çekmek istenildiğinde tırnak işareti ile vurgulanır.

Örnek:

  • Fikir dergileri içinde “Cogito”nun bambaşka bir yeri vardır bende.

4) Cümle içinde yer edinen yapıt ve yazı adları ile bölüm başlıklarında tırnak işareti kullanılır.

Örnek:

  • “Veba”, Albert Camus tarafınca yazılan ve XX. yüzyılın sosyo-politik gerçeklerini de yansıtarak insanoğlunun esaretini sorgulayan en çarpıcı eserlerden biridir.
  • Terry Eagleton “Karakterler” bölümünde romanın ana unsurunu oluşturan öğelerden biri olarak roman kahramanlarına ve yan karakterlere geniş bir yelpazeden örnekler sunarak bakıyor.

5) Metin içinde yer edinen karşılıklı konuşmalar uzun çizgi (—) yerine tırnak içine alınarak da belirtilebilir.

Örnek:

  • “Nerede oturuyorsun şimdi Hikmet?”

“Söyledim ya: Gecekonduda”

“İnanmam.”

“Onun benzer biçimde bir yer. Gecekondu kıtasına, dar bir kara parçasıyla bağlıyım” (Oğuz Atay, Tehlikeli Oyunlar)

6) Cümle içinde kullanılan bir yabancı kelime tırnak içinde bulunur.

  • Güzel duyu, dönüşlü “reflexive”düşüncesinin bir biçimidir. (Mehmet H. Doğan, Güzel duyu)
  • … fakat ideoloji kurulması, yaratılması ya da buluş edilmesi ihtiyaç duyulan bir şeydir; bir “verite a faire”dir. (Raymond Geuss, Eleştirel Kuram)

7) Bilimsel çalışmaların künyesinde bilimsel yazı adları tırnak içine alınır.

Tırnak işaretinin kullanımında dikkat edilmesi gerekenler:

1) Tırnak içinde yer edinen bir cümleyse sonunda kullanılan noktalama işareti de tırnağın içinde yer alır.

  • Hızla kapıyı açtı, korkulu gözlerle “Ablam nerede?”diye sordu.

2) Tırnak içinde yer almış kelimeler ek içerdiğinde kesme işareti kullanılmaz ve ek, boşluk bırakılmadan tırnaktan derhal sonrasında gelir.

  • Orhan Veli’den “İstanbul’u Dinliyorum”u okudu bizlere.

3) Tırnak içinde kullanılacak alıntı cümlelerinden ilkin “şunları söylemiş oldu, der ki, demiş ki” benzeri fiillerin kullanımında alıntıdan ilkin iki nokta kullanılır.

  • Mustafa Kemal Atatürk der ki: “Yurtta barış, cihanda barış.”

4) Tırnak içine alınan bir cümle içinde  yeniden tırnak işareti kullanılması gerek bir durum söz mevzusu olduğunda tek tırnak (‘’) işareti kullanılır.

  • Bir türlü anlam veremedi, “Oğuz Atay’ın ‘Tutunamayanlar’ kitabını” bir edebiyatçı iyi mi okumazdı.

5) Vurgulamak amaçlı tırnak içinde kullanılan sözler, kitap adları ya da yazı başlıkları, tırnak işareti yerine koyu ya da eğik bir halde yazılarak da gösterilebilir.

  • … Esasen “fert” kelimesi, eskiden “bölünemez” anlamına geliyor… (Edebiyat Nasıl Okunması mümkün, T. Eagleton)

… Esasen fert kelimesi, eskiden bölünemez anlamına geliyor… (Edebiyat Nasıl Okunması mümkün, T. Eagleton)

6) Parantez kullanımı ile tırnak işaretinin kullanımında dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan nokta tırnak işareti içindeki kelime çıkartıldığında cümle içinde anlamda farklılaşma meydana gelirken ayraç içindeki kelimenin çıkartılması cümlenin anlamında bir farklılaşmaya sebep olmaz.

  • Alacakla verecek (borç) ödenmez.
  • Klasik müzik diyince aklıma ilk “Beethoven”gelir.

Bu habere de bakabilirisiniz

Noktalı Virgül Nasıl Kullanılır?

Noktalama işaretleri duygu ve düşüncelerin açık ve doğru bir şekilde ifade edilebilmesini sağlar. Cümlenin yapısını etkileyen ve duraklama bölümlerinin belirtilmesi için kullanılan noktalama işaretleri okumayı ve anlamayı da kolaylaştırır. Ayrıca vurgualama ve tonlama gibi uyarıları da yapar. Noktalı virgül de bu önemli işaretlerden birisidir ve '' ; '' şeklinde gösterilir. Bu işaretten sonra bir harf boşluğu ara verilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir