Ana Sayfa / Dini Bilgiler / Zekat Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?

Zekat Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?

Zekat Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?

Zekat sözlük deyiminde temizlik, bolluk, çoğalma, güzel övgü manalarını taşır. Din deyiminde ise; “Bir malın belli bir mikdarını, belli bir süre sonrasında gerçek sahibi olan bir kısım müslümanlara Yüce ALLAH’ın rızası için tamamen temlik etmek (mülkiyetine geçirmek) tir.”

Kimlere Zekat Verilir, Kimlere Verilmez?

Bir kimse, kendi zekatını fukara bulunan zevcesine, usulüna (babasına, dedesine, anasına ninesine…) ve füruuna (çocuklarına, evlatlarının çocuklarına…) veremez. İddet beklemekte olan boşanmış zevcesine de veremez. Zira buna vereceği zekatın yararı kısmen de olsa kendisine ilişkin bulunmuş olur. Oysa bu yarar, tamamen kendisinden kesilmiş bulunmalıdır.

İmamı Azam’a bakılırsa, bir karı da zekatını, fukara bulunan kocasına veremez. Zira adete bakılırsa, aralarında bir çıkar ortaklığı vardır, iki İmama bakılırsa, hanım fukara olan kocasına zekatını verebilir.

Temel gereksinimlerinden başka nisab mikdarı bir mala sahib olana da zekat verilemez; zira bu kimse varlıklı sayılır, ihtiyaçtan fazla olarak elde bulunan malın tecim eşyası, nakid para şeklinde artan bir mal ya da ev ve ev eşyası şeklinde artmayan bir mal olması fark etmez.

Fakat varlıklı bir hiç kimseye, nafile şeklinde olan bir sadakanın verilmesi caizdir. Bu yönü iledir ki, vakıfların sadaka kısmından sayılan gelirlerini vakfiye senedi gereğince, varlıklı kimselerin almaları da helal bulunmuştur. Bu bir bağış ve ikram yerindedir.

Haşim Oğulları ile bunların azadlılanna zekat verilemeyeceği şeklinde, öşür, adak, keffaret benzeri öteki sadakalar da verilemez. Zekat ve bunun cinsinden sayılan şeyler, insanların yıkantısı sayılır. Haşim oğullarının onur ve kıymeti bu şekilde bir şeyi kabulden beridir. Bunlara sadece bir ikram ve armağan şekli ile sadaka verilebilir.

Haşim Oğullarından maksad, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin amcaları Hazret-i Abbas ile Haris’in evlad ve torunlarından ve Hazreti Ali ile kardeşleri Akıl ve Cafer’in neslinden gelenlerdir. Bu şahısların, gereksinimlerine bakılırsa, Hazinenin ganimetler kısmından payları vardır. Bu paylarını almadıkları takdirde, ihtiyaçtan kurtulmaları için, kendilerine zekat verilebileceğini söyleyen fıkıh alimleri de vardır.

Kendisine zekat verilecek kimse, zekatı alma zamanında zekat almaya yeterli bulunmalıdır. Bu ehliyetin sonradan kaybolması, peşin verilen zekatın sıhhatine engel olmaz.

Buna bakılırsa, bir malın zekatı daha yıl dolmadan bir fakire verildikten sonrasında, yıl hemen hemen sona ermeden o fukara varlıklı olsa yada ölse, o malın zekatını tekrardan vermek gerekmez ve bu şekilde verilen zekat da geri alınamaz. Zira verilmesinden beklenen sevab kazanılmıştır.

Bir kimse zekatını, varlıklı bir adamın (buluğa ermemiş) minik çocuğuna veremez. Zira bu çocuk, babasının malı ile varlıklı sayılır. Fakat varlıklı bir kadının fukara ve yetim olan ve babası müslüman olan çocuğuna zekat verilebilir. Zira bu çocuğun nesebi, baba tarafınca sabittir; anasının serveti ile varlıklı sayılmaz.

Gene, bir kimse zekatını, varlıklı bir insanın fukara ve müslüman olan babasına yada varlıklı bir insanın fukara ve müslüman olan (buluğa ermiş) büyük çocuğuna yada o şahsın fukara ve müslüman bulunan zevcesine verebilir. Zira bunlar birer kişi olarak tasarrufa ehildirler, birbirlerinin serveti ile varlıklı sayılmazlar.

Zekat, müslüman olmayanlara verilemez. Zira zekat müslim olan fakirlerin hakkıdır. Bir hadis-i şerifde: “Zekatı, müslümanların zenginlerinden alıp fakirlerine veriniz,” buyurulmuştur. Bunun için müslüman olmayanlar zekat vermekle yükümlü değillerdir. Bu yakarma, müslümanlara ilişkin dinî ve içtimaî (toplumsal) bir görevdir. Bu göreve ortaklık etmeyenlerin bundan yaralanma hakları olması imkansız.

Yalnız İmam Züfer, zekatın zimmîlere (İslam idaresi altındaki gayri müslimlere) de verilmesini caiz görmüştür. Zira zekattan maksad, bir yakarma yolu ile muhtaç kimseleri ihtiyaçtan kurtarmaktır. Bu maksad da, fukara zimmîlere zekatı vermekle elde edilir. Bununla birlikte nafile sayılan sadakaların zimmîlere verilebileceğinde ittifak vardır.

Zekatı akrabaya vermek daha faziletlidir. Şu şekilde ki: Ilkin muhtaç olan adam yada kız kardeşlere, sonrasında bunların çocuklarına, sonrasında amcalara, halalara, sonrasında bunların çocuklarına; sonrasında dayılara, teyzelere ve bunların çocuklarına, ondan sonra akraba sayılan öteki yakınlara vermek daha faziletlidir. Bunlardan sonrasında da fukara komşulara ve meslek arkadaşlarına vermekte erdem vardır.

Zekatı, malın bulunmuş olduğu yerdeki fakirlere vermelidir. Yıl sonunda başka memleketlerdeki fakirlere gönderilmesi mekruhtur. Sadece kendilerine zekat gönderilecek kimseler, akraba iseler yada malın bulunmuş olduğu yerdeki fakirlerden daha muhtaç iseler, o süre uzakta olan bu gibilere gönderilmesinde kerahet olmaz.

Bununla birlikte zekatı, daha senesi dolmadan başka bir memlekete göndermekte bir sakınca yoktur.

Bayramlarda ve öteki günlerde muhtaç olan hizmetçilere yada ufaklıklara yada müjde getiren fukara kimselere verilecek bahşişlerin zekat niyeti ile verilmesi caizdir.

Verilen bir zekat, fukara tarafınca yada fukara olan çocuğun ve mecnunun velisi yada vasisi tarafınca alınmadıkça tamam olmaz.

Fukara olan bir bunağın yada buluğa yaklaşmışın yada paranın kıymetini bilip aldanmayacak bir yaşta bulunan çocuğun zekatı alması yeterlidir.

Bir kimse zekatını vermek için araştırma yapmış olup zekata yeterli bulunduğunu anladığı bir adama zekatını verir de, hakkaten o insanın zekata yeterli olduğu meydana çıkarsa, ittifakla bu zekat caiz olur. Aksine durumu anlaşılması imkansız yada varlıklı olduğu sonradan meydana çıkarsa, İmamı Azam ile İmam Muhammed’e bakılırsa, gene zekat geçerli olur.

Fakat araştırma yapmaksızın ve zekata yeterli olup olmadığını asla düşünmeden zekat verilecek olsa, geçerli olursa da, zekata yeterli olmadığı sonradan meydana çıkarsa, tekrardan zekatı vermek gerekir. Zira araştırma işinde noksanlık yapılmıştır.

Zekata yeterli olup olmadığında şübhe edilen bir hiç kimseye araştırma yapmaksızın verilen zekat, geçerli olmamak tehlikesindedir. Eğer sonradan o kimsenin fukara olduğu meydana çıkmış olursa, zekat yerini bulmuş olur, değilse olmaz.

Bu habere de bakabilirisiniz

dini bilgiler

Antalya İftar Saatleri (Ramazan İmsakiyesi 2018)

Antalya İftar Saatleri (Ramazan İmsakiyesi 2018)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

CLOSE
CLOSE